बृहन्मुंबई म्युनिसिपल कॉर्पोरेशन (BMC) मुंबई की लंबे समय तक चलने वाली पानी की सप्लाई को मज़बूत करने के लिए भांडुप में दो बड़े वॉटर इंफ्रास्ट्रक्चर प्रोजेक्ट्स में तेज़ी ला रहा है। शहर की बढ़ती पानी की ज़रूरतों को पूरा करने के लिए सिविक बॉडी एक नया 2,000 मिलियन लीटर प्रति दिन (MLD) वॉटर ट्रीटमेंट प्लांट और मैचिंग-कैपेसिटी वाला पंपिंग स्टेशन बना रही है।(BMC’s Bhandup 2,000 MLD Water Plant and Pumping Station to Be Ready by May 2028)
एडिशनल म्युनिसिपल कमिश्नर (प्रोजेक्ट्स) अभिजीत बांगर ने हाल ही में दोनों प्रोजेक्ट साइट्स का इंस्पेक्शन किया और अधिकारियों को 31 मई, 2028 तक प्रोजेक्ट्स पूरे करने का निर्देश दिया। उन्होंने संबंधित एजेंसियों को मैनपावर और मशीनरी बढ़ाने, कोऑर्डिनेशन बेहतर करने और देरी से बचने के लिए सिविल, इलेक्ट्रिकल और मैकेनिकल काम एक साथ करने का भी निर्देश दिया।
🔷मुंबई महानगराचा पाणीपुरवठा अव्याहतपणे सुरू राहण्यासाठी भांडुप संकुल येथे २ हजार दशलक्ष लीटर (MLD) प्रतिदिन क्षमतेचे नवीन जलशुद्धीकरण केंद्र उभारण्याचे काम बृहन्मुंबई महानगरपालिकेने हाती घेतले आहे. तसेच, नवीन २ हजार दशलक्ष लीटर जलशुद्धीकरण केंद्रातून येणारे पाणी महासंतुलक जलाशयात पोहोचविण्यासाठी २ हजार दशलक्ष लीटर (MLD) प्रतिदिन क्षमतेचे नवीन जल उदंचन केंद्र (Pumping Station) देखील उभारण्यात येत आहे. अतिरिक्त महानगरपालिका आयुक्त (प्रकल्प) श्री. अभिजीत बांगर यांनी या प्रकल्पस्थळास भेट देऊन पाहणी केली. तसेच, या दोन्ही महत्त्वपूर्ण प्रकल्पांची कामे दिनांक ३१ मे २०२८ पर्यंत पूर्ण करावीत, असे निर्देश दिले.
और पढ़ें🔷भांडुप संकुलातील जलशुद्धीकरण केंद्रातून मुंबई महानगराच्या प्रमुख भागांना पाणीपुरवठा केला जातो. भांडुप संकुल हे आशियातील सर्वात मोठे जलशुद्धीकरण केंद्र आहे. या प्रकल्पाची एकत्रित पाणी शुद्धीकरणाची क्षमता प्रतिदिन २,८१० दशलक्ष लीटर इतकी आहे. भांडुप येथे सुमारे १,९१० दशलक्ष लीटर आणि ९०० दशलक्ष लीटर पाणी शुद्धीकरण करू शकणारी दोन युनिट्स आहेत. पाणीपुरवठ्याची मागणी वाढत असल्याने भांडुप संकुल येथे २००० दशलक्ष लीटर क्षमतेचे नवीन जलशुद्धीकरण केंद्र उभारण्यात येत आहे. त्यात हरिणीकरन संपर्क टाकी (Clorination Contact Tank), पाण्यातील गढूळपणा, सूक्ष्म घनकण व अशुद्धी वेगळे करण्याची जाणारी प्रगत जल शुद्धीकरण प्रक्रिया (Actiflo), जल प्रवाह दोन किंवा अधिक दिशांना अथवा विविध प्रक्रिया टाक्यांमध्ये समान प्रमाणात विभागून देणारी प्रवाह विभाजक यंत्रणा (Flow Splitter), द्विस्तरीय माध्यम गाळणी (Dual Media Filter), प्रतिप्रवाह धुलाई यंत्रणा (Backwash System), अॅक्टिडायन प्रक्रिया (Actidyn), सांडपाणी उपसा यंत्रणा (Waste Water Pumping System) आदींचा प्रामुख्याने समावेश आहे.
🔷सद्यस्थितीत सुमारे ६ हेक्टर जागेवर १६ मीटर खोलवर खोदकाम झाले आहे. खोदकामातून निर्माण होणा-या राडारोड्याची विनिनिर्दिष्ट स्थळी वाहतूक करण्यात येत आहे. अतिरिक्त महानगरपालिका आयुक्त (प्रकल्प) श्री. अभिजीत बांगर यांनी या सर्व बाबींची सविस्तर माहिती घेतली. दिनांक ३१ मे २०२७ पर्यंत उर्वरित खोदकाम पूर्ण करावे, खोदकाम, राडारोड्याची वाहतूक यांचे नियोजन करावे. त्याबरोबरच सिमेंट काँक्रीट (PCC), विद्युतीकरण, सीमाभिंत आदींचे काम समांतरपणे पूर्ण करावे. अतिरिक्त मनुष्यबळ आणि यंत्रसामुग्री उपलब्ध करून प्रकल्प कामे वेगाने पूर्ण करावीत, असे निर्देश श्री.बांगर यांनी दिले.
🔷नवीन जल उदंचन केंद्र (Pumping Station) उभारण्याकामी खोदकाम वेगाने सुरू आहे. जमिनीपासून २०.५ मीटर खोलीपैकी १८ मीटर खोलवर खोदकाम झाले आहे. पर्यायी जलवाहिनी (Bypass Line), उर्ध्व दाब जलवाहिनी (Rising Main) आणि पंप हाऊस इमारतीसाठी आवश्यक खोदकाम १०० टक्के पूर्ण झाले आहे. जल प्रवेशिका चेंबर (Inlet Chamber) आणि शुद्ध जल उपसा टाकी (Clear Water Pumping Sump) यांच्यासाठी सुमारे ८५ टक्के खोदकाम पूर्ण झाले आहे. तर, १७९ सूक्ष्म स्तंभांचे काँक्रीटीकरण (Micro Piling Concreting) कामदेखील पूर्ण झाले आहे. त्यांचा सविस्तर आढावा घेत श्री. बांगर म्हणाले की, कामे आव्हानात्मक असली तरी वेळापत्रक निश्चित करून संपूर्ण कामे पूर्णत्वास न्यावीत. स्थापत्य कामांबराेबरच विद्युतीकरणाची कामे समांतरपणे हाती घ्यावीत. त्यासाठी विविध टप्पे निश्चित करावेत. मनुष्यबळाची कुमक वाढवावी.
🔷मुंबईची वाढती लोकसंख्या, नागरीकरण आणि भविष्यातील पाण्याची गरज लक्षात घेता, दीर्घकालीन जलसुरक्षेच्या दृष्टीने हे दोन्ही प्रकल्प महत्त्वपूर्ण आहेत. प्रकल्पांतर्गत सर्व स्थापत्य, विद्युत, यांत्रिक व प्रक्रिया अभियांत्रिकीविषयक कामांना गती द्यावी. समन्वय व नियोजनाद्वारे निर्धारित मुदतीपूर्वी प्रकल्प पूर्ण करण्यासाठी सर्वतोपरी प्रयत्न करावेत, असे निर्देश अतिरिक्त महानगरपालिका आयुक्त (प्रकल्प) श्री. अभिजीत बांगर यांनी दिले.
🔷प्रमुख अभियंता (पाणीपुरवठा प्रकल्प) श्री. दिलीप पाटील आणि संबंधित अधिकारी उपस्थित होते.
#mybmcupdates
@CMOMaharashtra
@mieknathshinde
@SunetraA_Pawar
@ShelarAshish
@MPLodha
@TawdeRitu
@misanjayghadi— माझी Mumbai, आपली BMC (@mybmc) November 19, 2026
निरीक्षण के दौरान, बांगर ने ठेकेदारों को निर्माण गतिविधियों को प्राथमिकता देने और बिना देरी के निष्पादन से संबंधित चुनौतियों को हल करने का भी निर्देश दिया। उन्होंने नियमित निगरानी और प्रभावी परियोजना योजना के लिए कहा।
भांडुप जल उपचार संयंत्र: मुख्य विशेषताएं
प्रस्तावित सुविधा में कई उन्नत उपचार प्रणालियां और सहायक बुनियादी ढांचा शामिल होगा:
क्लोरीनेशन संपर्क टैंक: वितरण से पहले उपचारित पानी को कीटाणुरहित करने में मदद करता है।
एक्टिफ्लो टेक्नोलॉजी: एक उन्नत उपचार प्रक्रिया जो मैलापन, महीन निलंबित कणों और अन्य अशुद्धियों को हटाने के लिए डिज़ाइन की गई है।
फ्लो स्प्लिटर: आने वाले पानी को विभिन्न उपचार इकाइयों में समान रूप से वितरित करता है।
दोहरे मीडिया फिल्टर: निलंबित कणों को हटाने और पानी की गुणवत्ता में सुधार करने में मदद करते हैं।
बैकवाश सिस्टम: उनकी दक्षता बनाए रखने के लिए निस्पंदन इकाइयों को साफ करता है।
एक्टिडिन प्रक्रिया: उपचार प्रक्रिया का एक अतिरिक्त घटक।
अपशिष्ट जल पंपिंग प्रणाली: उपचार के दौरान उत्पन्न अपशिष्ट जल की हैंडलिंग और पंपिंग की सुविधा प्रदान करती है लेटेस्ट रिव्यू के मुताबिक, ज़मीन से 20.5 मीटर नीचे ज़रूरी गहराई के मुकाबले खुदाई 18 मीटर तक पहुँच गई है।
कंस्ट्रक्शन के मुख्य अपडेट में शामिल हैं:
बाईपास लाइन की खुदाई: 100% पूरी।
राइजिंग मेन खुदाई: 100% पूरी।
पंप हाउस बिल्डिंग की खुदाई: 100% पूरी।
इनलेट चैंबर और क्लियर वॉटर पंपिंग सम्प की खुदाई: लगभग 85% पूरी।
सभी 179 माइक्रोपाइल्स की कंक्रीटिंग: पूरी हो गई।
इंस्पेक्शन के दौरान, बांगर ने अधिकारियों को सिविल कंस्ट्रक्शन के साथ-साथ बिजली का काम करने, हर स्टेज के लिए साफ़ टाइमलाइन तय करने और काम तेज़ करने के लिए और लोगों को लगाने का निर्देश दिया।
यह प्रोजेक्ट मुंबई के लिए क्यों ज़रूरी है?
मुंबई की बढ़ती आबादी, तेज़ी से शहरी विकास और रोज़ाना पानी की बढ़ती खपत ने मज़बूत वॉटर सप्लाई इंफ्रास्ट्रक्चर की ज़रूरत बढ़ा दी है।
इन दोनों प्रोजेक्ट्स से शहर की भविष्य की ज़रूरतों को पूरा करने में अहम भूमिका निभाने की उम्मीद है।
मुख्य मकसद
मुंबई की कुल वॉटर ट्रीटमेंट कैपेसिटी बढ़ाना। ट्रीटेड पानी को ट्रांसपोर्ट करने के लिए ज़रूरी इंफ्रास्ट्रक्चर को मज़बूत करना।
शहर की भविष्य की पानी की मांग को पूरा करने की क्षमता में सुधार करना।
एक्स्ट्रा ट्रीटमेंट और पंपिंग कैपेसिटी के ज़रिए लंबे समय तक पानी की सुरक्षा में मदद करना।
म्युनिसिपल वॉटर सप्लाई नेटवर्क की विश्वसनीयता को मज़बूत करना।
यह भी पढ़ें- मुंबई-वाराणसी वंदे भारत स्लीपर में महज 16-18 घंटे का सफ़र












